|
انجمن دوچرخه سواری وجهانگردی پروانه سبز
برنده جایزه ملی محیط زیست
www.greenpapillon.com
TEL 021 2058971
فعالیتهاو اهداف
تشکیل شبکه دوچرخه سواری حافظ محیط زیست
احداث اولین جاده دوچرخه سواری بین شهری
تشکیل کمیته ملی پیگیری توسعه دوچرخه سواری
همگانی
تصویب روز ملی دوچرخه سواری
لحاظ شدن دوچرخه سواری همگانی در طرحهای جامع
کاهش آلودگی هوای استانهای کشور
اين گزارش روز سه شنبه۳۰
آبان در روزنامه آينده نو چاپ شده است
احيا، آموزش
و ترويج فرهنگ صحيح استفاده از دوچرخه در مناطق ۵ و ۲۲ پايتخت
دوچرخهسواري
ديگر يک تفريح نيست
دوچرخهسواري يکي از بهترين ورزشهاست که
متاسفانه در ايران کمتر مورد توجه قرار گرفته است. اين ورزش به جز تاثيرات مستقيم
بر سلامتي انسان از فوايد زيستمحيطياي برخوردار است که باعث سلامتي بيشتر جامعه
در درازمدت ميشود. متاسفانه با وجود اينکه اين وسيله نقليه کلاسيک در کشورهاي
توسعهيافته روزبهروز کاربرد بيشتري مييابد در کشورهاي در حال توسعه به محاق
فراموشي سپرده ميشود. با اين حال انجمن زيستمحيطي «پروانه سبز» به دنبال هفت سال
تلاش و فعاليت، داعيهدار و مجري طرح «احيا، آموزش و ترويج فرهنگ صحيح استفاده از
دوچرخه» شده است، طرحي که اميد ميرود پس از اجراي موفقيتآميز در محلههاي
منطقه ۲۲ و شهرک اکباتان در منطقه ۵ شهرداري تهران، پاي دوچرخهها را به
تمام محلههاي شهر باز کند.
در سال ۸۱ که توجه بيشتر مسوولان به قهرماني و مدالآوري
معطوف بود، انجمن پروانه سبز موفق شد پس از ۳ سال تلاش بيوقفه موافقت سازمان
ملل متحد و شهرداري مناطق 22 تهران را نسبت به اجراي طرح «احيا، آموزش و ترويج
فرهنگ صحيح استفاده از دوچرخه» جلب کند.
به دنبال آشنايي و همکاريهاي قبلي اين انجمن با برنامه کمکهاي
کوچک تسهيلات جهاني محيطزيست (GEF/SGP) در
دفتر برنامه عمران سازمان ملل متحد (UNDP) زمينه فعاليتهاي آکادميک و حرفهاي در اين انجمن بيشتر مهيا شد و
اين طرح پس از تغييرات مکرر،در خرداد ۸۴ مورد تاييد و قرارداد آن نهم آذرماه
همان سال در سازمان ملل متحد منعقد شد.
بنابراين قراردادي
ميان انجمن پروانه سبز، دفتر (GEF/SGP) در
برنامه سازمان ملل متحد منعقد شد و منطقه ۲۲ شهرداري تهران و شهرک اکباتان به
عنوان مناطق الگوی کشوری طرح انتخاب شدند.
آنطور که عليرضا عباسي صادق، دبير اجرايي انجمن پروانه سبز ميگويد،
اين انجمن به عنوان مجري طرح و نماينده (GEF/SGP) شهرداري
به عنوان حمايتگر مالي و متولی اصلی و سازمان ملل به عنوان حمايتگر مالي و ناظر بر
تعهدات و عملکرد اين انجمن همکاري خود را براي اجراي طرح آغاز کردهاند.
دلايل انتخاب الگوها
عباسي، طرح تفضيلي منحصربهفرد شهرداري منطقه ۲۲ را يکي
از مهمترين دلايل انتخاب اين منطقه به عنوان نقطه پايلوت ميداند و ميگويد:
؛شهرداری منطقه ۲۲ نخستين و تنها شهرداری
دارای گواهينامه زيست محيطي ايزو ۱۴۰۰۱:۲۰۰۴ در کشور است
و در طرح تفضيلي خود براساس اصول صحيح توسعه پايدار شهري حتي پيش از شکلگيري نهاد
غيردولتي پروانه سبز، براي اين طرح رديف بودجه جداگانهاي علاوه بر رديف بودجه
ورزشي تعيين کرده است. همچنين پارک جنگلي چيتگر به عنوان يکي از قطبهاي دوچرخهسواري،
اهميت جغرافيايي اين منطقه را بهشدت افزايش داده است. او تراکم منظم جمعيت در
وسعت کم و فرهنگ ساکنان شهرک اکباتان را در انتخاب اين منطقه به عنوان پايلوت دوم
طرح موثر ميداند و اميدوار است طي فرصت دوسالهاي که براي به پايداري رساندن اين
طرح در نظر گرفته شده است، بتوان امکان توسعه آن را در ساير مناطق شهر نيز فراهم
کرد.
علاوه بر اين برنامهريزي در سطوح کلان و کشوري در اين پروژه
اين امکان را فراهم کرده است تا پس از به الگو درآمدن پايلوتها و کامل شدن پروژه
بتوان آن را متناسب با ويژگيهاي بومي و منطقهاي در تمام شهرهاي کشور اجرا کرد.
رکاب زدن در شهر و کمک به کاهش آلودگي هوا اصليترين اهداف
اين طرح عنوان شده است و کارشناسان معتقدند تردد پايين خودرو، آلودگي پايين هوا،
شيب ملايم زمين و تعيين رديف بودجه جداگانه، امکان موفقيت اين طرح را در
منطقه ۲۲ تهران دوچندان ميکند.
به گفته مدير اين پروژه، در حال حاضر از ۱۲۰ کيلومتر
مسير دوچرخهسواري طراحي شده در اين پروژه، حدود ۲۰ کيلومتر از مسير، از جمله
مسير مابين ايستگاه مترو چيتگر تا ميدان المپيک و از ميدان المپيک تا پارک
سپيدار و شهرک لاله، آماده بهرهبرداري است.
سطوح مشارکت مردمي
عباسي نحوه مشارکت مردم در اين طرح را در سه سطح تعريف ميکند:
«هر شهروند ميتواند با توجه به توانايي و مهارت خود در سطح اول متناسب با وقت
آزاد خود تنها در برنامهها شرکت کند. در سطح دوم وارد تيم اجرايي برنامهها شود و
در سطح سوم، علاوه بر شرکت در برنامهها در طراحي و برنامهريزي و اجراي طرح سهيم
شود و درنهايت از برنامهها بهره ببرد. علاوه بر اين در اين پروژه پنج نفر به
عنوان نيروي موظف فعاليت ميکنند که اين افراد ترجيحآً از ميان نيروهای مستعد و
واجد شرايط منطقه جذب خواهند شد.»
او در اين مورد بيشتر توضيح ميدهد: «از جانب شهرداري، انجمن
و سازمان ملل نيرويي در ساختار پروژه قرار نگرفته است و اين طرح يک طرح کاملا
مشارکتپذير است.»
مهم ترين سرفصل ها
ضعف اطلاعات در زمينه دوچرخهسواري موجب شده تا
در اولين سرفصل اين پروژه بر تشکيل بانک اطلاعات دوچرخه سواری تمرکز شود.
به عقيده عباسي که خود نيز يکي از طراحان اين پروژه بهشمار
ميآيد، دوچرخهسواري از جمله ورزشهايي است که براي جذب مردم به آن بيش از کلمات
بايد از رنگ، تصوير و جذابيتهاي بصري کمک گرفت. بنابراين در دومين سرفصل پروژه نهتنها
با طراحي و راهاندازي وبسايت پروژه اين هدف تامين ميشود بلکه عمده نقش اطلاعرساني
از طريق همين سايت انجام خواهد شد.
از آنجا که استفاده نادرست از دوچرخه موجب بروز مشکلات عديده
جسماني چون فشار به مهرههاي گردن و مفاصل، سايش زانوها و کمردرد در افراد ميشود،
پنجمين سرفصل طرح به برگزاري جلسات توجيهي براي آشنايي بيشتر با پروژه، مهارتهاي
دوچرخهسواري، محدوديتها و فرصتها و آگاهي از سطح پذيرش مردم اختصاص يافته است.
عباسي معتقد است که دوچرخهسواري آن هم در شهري چون تهران از
جذابيت چنداني برخوردار نيست بنابراين مديران اين طرح به دنبال افرادي هستند تا
بتوانند انگيزههاي لازم را با توجه به اجراي برنامههاي جديد، جذاب و پويا در
آنان ايجاد کنند.
به گفته او برخلاف آنچه در کشورهاي توسعهيافته معمول است،
عده کثيري تصور ميکنند در پاييز و زمستان نبايد دوچرخهسواري کرد در حالي که در
بسياري از کشورها مردم حتي در فصل بارندگي از دوچرخهها دست نميکشند.
او اطلاعرساني و آموزش به مردم را مهمتر از هر چيز ديگري ميداند
و معتقد است که بايد پرستيژ و وجهه از دست رفته اين وسيله نقليه پاک را بازگرداند
و براي کاهش کمتحرکي مردم در اين زمينه روی مباحث مهم آموزشي انرژی بيشتری گذاشت.
شيوه های آموزش
به گفته اين کارشناس نحوه آموزش به مردم در دو
مرحله انجام ميشود و آموزشها صرفا فني نخواهد بود، بلکه بخش زيادي از مباحث
آموزشي به دروني کردن فرهنگ دوچرخهسواري اختصاص خواهد يافت.
عباسي در اينباره توضيح ميدهد: «در مرحله اول هستههاي اصلي
و اوليهاي تشکيل خواهد شد و به دنبال آن جلسات و نشستهاي هفتگي و ماهانهاي
برگزار ميشود که دوچرخهسواران و علاقهمندان حتي بدون داشتن دوچرخه ميتوانند در
برنامهها شرکت کنند. اين جلسات علاوه بر آموزش ميتواند محلي براي تبادلنظر نيز
باشد. همچنين سعي ميشود با دعوت از ميهمانان ويژه به آموزش تئوريک، نمايش فيلم،
مسالهيابي و بررسي فعاليتهاي ماههاي گذشته پرداخت.»
او درباره نحوه آموزشهاي فني ميگويد: «در مرحله دوم و در دو
بخش به عدهاي که با مهارتهاي دوچرخهسواري آشنايي دارند و ميتوانند اين مهارتها
را به سطوح آکادميک نزديک کنند و نيز عدهاي که هيچگونه آشنايي پيشيني با اين
ورزش ندارند، آموزشهاي فني لازم داده ميشود.»
آنطور که مدير اين پروژه ميگويد: گروه اول ميتوانند حتي در
دورههاي تربيت مربي شرکت کنند و پس از کسب شايستگيهاي لازم، به گروههاي مبتدي
آموزش دهند. به اين ترتيب و با توجه به سوبسيد اختصاص يافته، اهدافي چون
اشتغالزايي، ايجاد مکانيسمهاي اقتصادي و در نهايت کمک به پايداري رساندن طرح،
تامين خواهد شد. پس از آن مربيان وارد مراحل عملياتي خواهند شد و با برگزاري
برنامههاي منظم و جمعي دوچرخهسواري در منطقه و همراهي دانشآموزان و دانشجويان در
برنامه "رفت و آمد به محل تحصيل با دوچرخه" ، در اجراي پروژه مشارکت
خواهند کرد.
خانواده ها نگران نباشند
عباسي با توجه به پايين بودن سن بچههاي دبستاني و احتمال به
خطر افتادن سلامتي آنها در مسيرهاي دوچرخهسواري توضيح ميدهد: «براساس اين طرح
براي هر پنج خانواده يک تا دو مربي در نظر گرفته ميشود. در عين حال مسيرهاي
دوچرخهسواري با توجه به سن دانشآموزان ايمنسازي خواهد شد و مربيان در تمام طول
مسير رفت و برگشت، دانشآموزان را همراهي خواهند کرد.»
به گفته او، با کمک مربيان حتي کسبه و کارمندان، در صورت
منطقي بودن فاصله منزل تا محل کار، ميتوانند اين مسير را به جاي خودرو شخصي با
دوچرخه طي کنند.
علاوه بر اين، فراهم کردن امکانات و شرايط خريد با دوچرخه نيز
در اين طرح پيشبيني شده است و براي تحقق آن دوچرخههاي ويژه و دارای لوازم
متناسب با هر يک از برنامه ها در اختيار اعضاء قرار خواهد گرفت.
دوچرخه به علاوه پارکينگ
براي نگهداري از دوچرخهها نيز، شهرداري منطقه 22 در تمام
مراکز، از دانشگاه و مدرسه گرفته تا فروشگاهها، پارکينگهايي را ويژه دوچرخه
احداث خواهد کرد تا شهروندان از اين بابت با مشکل مواجه نشوند. انجمن نيز پس از
مشخص شدن اعضا و نيروهاي داوطلب با توجه به ميزان فعاليت و ردهبندي مشارکت
شهروندان، تلاش خواهد نمود اين مشارکت را در قبال تهيه دوچرخه شرايطي يا پرداخت
يکي از اقساط دوچرخه از آنها ميخرد و حتي گاهي به صورت رايگان و در قالب قرعهکشي
در برخي مراسم به اهداي دوچرخه ميپردازد.
طبيعت گردی با دوچرخه
شايد برگزاري تورهاي طبيعتگردي با دوچرخه در سراسر ايران يکي
از جذابترين بخشهاي اين پروژه باشد. عباسي مهمترين اهداف برگزاري تورهاي يک يا
چندروزه دوچرخهسواري را اُنس مجدد مردم با طبيعت و آموزشهای زيست
محيطی، کمک به فراهم آوردن امکان دوچرخه سواری برای همه اقشار جامعه به ويژه کليه
اعضای خانواده ها و افزايش جذابيتهاي اين ورزش عنوان ميکند و معتقد
است که چنين برنامههايي علاوه بر جنبههاي تفريحي موجب دروني شدن فرهنگ استفاده
از اين وسيله نقليه خواهد شد.
به هر حال آنچه قرار است اتفاق بيفتد، محدوديت سني ندارد. از
کودکان پنجساله گرفته تا مردان و زنان ۷۰ ساله همه ميتوانند درتوسعه فرهنگ
استفاده بجا و صحيح از دوچرخه مشارکت نمايند و خود و ديگران را در تنفس هواي پاک
شريک کنند.
شايد از نگاه عدهاي اجراي چنين طرحي در تهران رويايي به نظر
بيايد و اين طرح را شکستخورده فرض کنند، اما به هر حال همت عدهاي که براي بهرهمندي
از آسماني پاک و زندگي سالم تلاش ميکنند نيازمند ياري و مشارکت مردمي است هر چند
کمتر اتفاق ميافتد که در ايران فعاليتهاي جمعي به نتيجهاي مطلوب برسد.
|
